Trump en Netanyahu hebben de ‘poorten van de hel’ geopend – Vecht voor een socialistisch alternatief voor imperialisme en kapitalistische oorlog!

(Dit artikel van Tony Saunois werd gepubliceerd op Socialist World van 4 maart jl.)

Het opnieuw loslaten van de honden van de oorlog op Iran door de schurkenregimes van Trump en Netanyahu heeft de ‘poorten van de hel’ geopend voor de massa’s in het hele Midden-Oosten. De genocidale oorlog tegen het Palestijnse volk in Gaza en de toegenomen onderdrukking en feitelijke annexatie van de Westelijke Jordaanoever zijn geïntensiveerd nu de oorlog tegen Iran woedt. Dit raakt de Golfstaten en het hele Midden-Oosten.

De massale protesten die aan het begin van het jaar in Iran uitbraken tegen het brute, theocratische Iraanse regime werden op wrede wijze neergeslagen door de dictatuur. Met heldhaftige moed braken er opnieuw protesten uit op de universiteiten. Daarna lanceerde Trump, die een armada had verzameld, samen met de Israëlische defensiemacht een luchtbombardement, nadat hij, net als vorig jaar, de “vredesbesprekingen” met het Iraanse regime had gerekt. Al die tijd waren ze bezig met de voorbereidingen voor een militair offensief. En wat was hun motief hiervoor?

‘Groot-Israël’ en VS tegen China

Ze geven weinig om democratische rechten en nog minder om het lijden van het Iraanse volk. Achter deze militaire actie schuilt het duidelijke doel om een regimewisseling in Iran door te voeren en een volgzaam Iraans regime te vormen. Naarmate de oorlog zich uitbreidt, heeft het Israëlische regime zijn aanvallen op Libanon hervat en zijn troepen teruggestuurd naar dat land.

Het werkelijke motief van de regimes van Trump en Netanyahu is om het Midden-Oosten te herscheppen. Netanyahu heeft al lang geleden verklaard dat hij ‘Eretz Yisrael’ (een ‘Groot-Israël’) wil stichten, de Palestijnse bevolking wil verdrijven en een regimewisseling in Iran wil bewerkstelligen. In combinatie met de doelstelling om samen te werken met volgzame regimes in Saoedi-Arabië en andere Golfstaten, is dit erop gericht om een veilige regio te creëren voor de imperiale belangen van de VS. Hierdoor zou de groeiende uitdaging van China voor het Amerikaanse imperialisme worden verzwakt.

Iran is Venezuela niet

Trump en Netanyahu leken de illusie te hebben dat ze konden herhalen wat er in Venezuela was gebeurd toen Maduro werd ontvoerd. Dat wil zeggen: het boegbeeld uitschakelen en daarna samenwerken met een volgzaam regime – in het geval van Venezuela zijn dat delen van het Bolivariaanse regime – dat bereid is toe te geven aan de eisen van Trump en het Amerikaanse imperialisme.

Iran is echter geen Venezuela. De moord op de Iraanse opperbevelhebber Ali Khamenei en andere belangrijke leiders van het regime heeft in dit stadium niet geleid tot de ineenstorting van het regime of tot een wisseling van loyaliteit bij delen van het regime, zoals in Venezuela het geval was. De moord op Khamenei heeft hem tot een martelaar gemaakt – een centraal element in de sjiitische islam – in de ogen van aanhangers van het regime in Iran en een groot deel van de moslimwereld.

De twee grimmige doodgravers hopen dat ze een regimewisseling kunnen bewerkstelligen door raketten en bommen op Iran te laten regenen. Sommigen promoten Reza Pahlavi, de zoon van de voormalige sjah, als leider van een nieuw regime. Maar onder veel Iraniërs heerst een diepe vijandschap jegens het voormalige regime van de sjah, die in 1979 werd omvergeworpen.

Trump riep de Iraanse bevolking op om in opstand te komen toen hij raketten afvuurde op steden in het hele land. Wat Trump wilde, was dat het Iraanse volk als kanonnenvoer zou dienen – om later gewoon aan de kant te worden geschoven. Tijdens een regionale oorlog is een dergelijke ontwikkeling nu hoogst onwaarschijnlijk. Geen enkel regime in de geschiedenis is ooit eenvoudigweg omvergeworpen door luchtbombardementen. Mocht dat niet lukken, dan sluit Trump nu het inzetten van grondtroepen. Een dergelijke ontwikkeling zou de crisis alleen maar verdiepen en ontvlambare gevolgen hebben in de VS.

De VS is de rampzalige ervaringen in Irak en Libië, waar het westerse imperialisme ingreep om de bestaande regimes omver te werpen, vergeten en heeft geen alternatief of plan voor na de val van het regime. Zowel Irak als Libië raakten verstrikt in sektarische en etnische conflicten en werden ‘mislukte staten’. Mocht het Iraanse regime uiteindelijk imploderen, wat mogelijk is, dan zou een soortgelijke ramp kunnen plaatsvinden die nog meer bloedvergieten met zich mee zou brengen. De onrust en conflicten zouden zich in nog grotere mate verspreiden over het Midden-Oosten.

Deze aanval zal worden gezien als een aanval op de moslimwereld en ondanks het reactionaire karakter van het Iraanse regime zal dit in een groot deel van het ‘mondiale zuiden’ een anti-imperialistische stemming aanwakkeren. Dit vergroot ook sterk de kans op een heropleving van reactionaire moslimfundamentalistische organisaties en wraakzuchtige terroristische aanslagen op internationaal niveau, wat de etnische en religieuze verdeeldheid in sommige landen zou verdiepen.

Een veelzijdige crisis

De aanhoudende bombardementen door het Amerikaanse imperialisme en het Israëlische regime, en de tegenaanvallen van de Iraanse staat op Amerikaanse troepen in de Golfstaten en andere landen, hebben het mondiale kapitalisme in een veelzijdige wereldwijde crisis gestort. Dit dreigt een grote internationale economische crisis uit te lokken, waardoor de prijzen van olie en gas omhoog zullen gaan. Op een gegeven moment steeg de prijs van vloeibaar aardgas (LNG) met meer dan 50% na de sluiting van energieproducerende faciliteiten in Qatar in Ras Laffan en Mesaieed.

Nu is de Straat van Hormuz gesloten voor de scheepvaart. Eerder werden drie olietankers geraakt. Dit kan rampzalig zijn voor het mondiale kapitalisme, aangezien 20% van de wereldwijde ruwe-olietransporten door de Straat gaat. Als de oorlog lang duurt, zal dit wereldwijde gevolgen hebben. Het kan rampzalig zijn voor Azië, aangezien 82-84% van de olieleveringen die via de Straat worden vervoerd, bestemd is voor Aziatische markten, met name China en India. Dit kan India en andere landen gemakkelijk in een recessie storten, wat ook gevolgen zal hebben voor Europa en andere delen van de wereld. Verschillende EU-landen hebben zich de laatste tijd in handelsovereenkomsten meer op Azië gericht, omdat ze onder Trump meer autonomie ten opzichte van de VS nastreven.

Als gevolg hiervan probeert China naar verluidt nu druk uit te oefenen op het Iraanse regime om de Straat van Hormuz weer open te stellen en eist het ook dat de VS, Israël en Iran de aanvallen staken. China is voor 13% van zijn invoer van ruwe olie afhankelijk van Iran. In totaal passeert 33% van de Chinese olie- en 25% van de gasimport de Straat van Hormuz. Het verlies van deze aanvoer zou China kunnen aanzetten tot nauwere betrekkingen met Poetin, met name om de olievoorziening veilig te stellen. Rusland is nu al goed voor 20% van de Chinese invoer van ruwe olie. Door dit conflict kan China zijn positie op het internationale toneel versterken, met name in sommige delen van het zuidelijk halfrond.

Als gevolg hiervan probeert China naar verluidt nu het Iraanse regime onder druk te zetten om de Straat van Hormuz weer te openen en eist het tevens dat de VS, Israël en Iran de aanvallen staken. China is voor 13% van zijn ruwe olie-import afhankelijk van Iran. In totaal gaat 33% van de Chinese olie- en 25% van de gasimport via de Straat van Hormuz. Het verlies van deze aanvoer zou China ertoe kunnen aanzetten nauwere banden met Poetin aan te knopen, met name om de olievoorziening veilig te stellen. Rusland is al goed voor 20% van de Chinese ruwe olie-import. Door dit conflict kan China zijn internationale positie versterken, vooral in bepaalde delen van het mondiale Zuiden.

Verdeeldheid tussen en binnen landen

De militaire aanval van Trump en Netanyahu heeft geleid tot nog meer verdeeldheid en conflicten tussen de heersende klassen. Het heeft ook geleid tot een gepolariseerde verdeeldheid binnen landen. In de VS zal het de polarisatie en verdeeldheid die de Amerikaanse samenleving teisteren nog verder vergroten. Grote delen van de heersende klasse staan nu tegenover het schurkenregime van Trump. Na de presidentsverkiezingen te hebben gevoerd met de belofte een einde te maken aan de buitenlandse interventies van de VS, is er nu een opstand gaande onder een deel van Trumps MAGA-achterban. Uit opiniepeilingen blijkt dat slechts 27% van de Amerikanen de aanval op Iran steunt. In navolging van de massale beweging in Minneapolis tegen de brute inzet van duizenden ICE-handhavers (een paramilitaire staatsorganisatie die fascistische onderdrukkingsmethoden gebruikte en Trump tot terugtrekking dwong), heeft de politieke en sociale crisis in de VS een keerpunt bereikt.

De multipolaire wereldconflicten worden verergerd en geïntensiveerd als gevolg van het uitbreken van de oorlog tegen Iran. In Europa is de EU verdeeld over het standpunt dat moet worden ingenomen. De Britse premier Starmer weigerde aanvankelijk de Amerikaanse strijdkrachten gebruik te laten maken van Britse militaire bases. Daarna draaide hij bij en stemde hij ermee in. Dit was echter niet voldoende om Starmer te behoeden voor een uithaal van Trump, die hem een “teleurstelling” noemde en zei dat hij niet te maken had met een “Churchill”.

De Duitse bondskanselier Merz verklaarde dat het internationaal recht nu “irrelevant” is. Anderen, zoals de Spaanse premier Sanchez, zijn tegen de oorlog en hebben de VS geen toestemming gegeven om Spaanse militaire bases te gebruiken. Als reactie hierop heeft Trump verklaard dat alle handel met Spanje nu zal worden geblokkeerd.

Het feit dat Macron, Starmer en Merz op 28 februari zonder de rest van de EU een eigen verklaring hebben afgegeven, waarin zij geen standpunt innemen over de aanval van de VS en Israël, laat zien dat er verdeeldheid ontstaat. Als weerspiegeling van de rivaliserende nationale belangen verklaarde de Duitse bondskanselier Merz, vlak voordat hij naar Washington reisde om Trump te ontmoeten, dat “internationale regels relatief weinig effect hebben – temeer daar schendingen weinig gevolgen hebben”. Ondanks een opiniepeiling in Duitsland waaruit bleek dat slechts 29% van de Duitsers de aanval van de VS en Israël steunde, voegde Merz eraan toe: “Dit is niet het moment om onze partners en bondgenoten de les te lezen.”

De groeiende kloof tussen de VS en Europa en de toegenomen drang naar militarisering worden geïllustreerd door het aanbod van Frankrijk aan andere Europese landen om onder zijn nucleaire paraplu te komen. Er zijn berichten over onderhandelingen over de inzet van Franse “nucleaire middelen” in Nederland, Duitsland en Polen. Als dit doorgaat, zal dit de tegenstelling met Poetin sterk doen toenemen.

De rol van China

Een cruciaal element in de inter-imperialistische mondiale betrekkingen is momenteel de tegenwerking van de VS tegen de toenemende invloed van China. Iran is een cruciaal element in China’s geopolitieke strategie. Naast de olie en het gas die via de Straat van Hormuz worden vervoerd, maakt Iran deel uit van een van de drie ‘landbruggen’ naar Europa. Dit maakt deel uit van het ‘Belt and Road Initiative’, met inbegrip van een directe spoorverbinding tussen Teheran en Xi’an die in mei 2025 werd geopend. De bewering van de VS dat zij de Iraanse marineoperaties hebben vernietigd en daarmee het vermogen van Iran om de zeevaartroutes te controleren hebben uitgeschakeld, zal gevolgen hebben voor China.

China en Rusland hebben om hun eigen redenen fel verzet gepleegd tegen wat Trump heeft gedaan. Er is sprake van een aanzienlijke verdieping van de handelsbetrekkingen, de ketenverbindingen en de economische onderlinge afhankelijkheid tussen China en Azië, Latijns-Amerika, Afrika en delen van Europa. Er ontvouwt zich een strijd om de hegemonie over de routes van de toeleveringsketens. Dit was een belangrijk onderdeel van Trumps claim om Groenland over te nemen en daarmee de scheepvaartroutes te controleren.

De opkomst van een versterkte handelsalliantie in de BRICS (Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika) weerspiegelt de verschuiving in de machtsverhoudingen die zich internationaal voltrekt. Dit profileert zich steeds meer als een uitdaging voor de imperialistische dominantie van de VS. Binnen dit blok zijn er veel verdeeldheid en interne tegenstellingen en ontbreekt het aan een samenhangend standpunt over veel kwesties. Het vormt echter wel een deel van een zich ontwikkelende uitdaging voor het Amerikaanse imperialisme. Trump wil door het opleggen van invoerheffingen en andere maatregelen de BRICS en andere blokken die kunnen ontstaan, breken. Invoerheffingen en andere strafmaatregelen zullen echter niet voldoende zijn om de verandering in de mondiale machtsverhoudingen die zich voltrekt, een halt toe te roepen.

De oorlog in Iran brengt deze historische veranderingen in beeld en maakt er deel van uit. Er zijn momenteel grote oorlogen gaande – in het Midden-Oosten, Europa/Oekraïne en andere grote conflicten, zoals tussen Pakistan en Afghanistan in Azië en Soedan in Afrika. De oorlog van Poetin in Oekraïne zal nog wel even voortduren.

Tijdperk van conclicten en oorlog

Er heerst een begrijpelijke angst onder jongeren en anderen dat de wereld gevaarlijk gewelddadig wordt en misschien zelfs op de rand van een Derde Wereldoorlog staat. Maar moderne oorlogsvoering met een totale militaire confrontatie tussen de grote imperialistische mogendheden zou vandaag de dag waarschijnlijk leiden tot een nucleair Armageddon. Dit zou de arbeidersklasse, de armen en het kapitalisme zelf vernietigen. Deze nachtmerrie is vandaag de dag nog niet aan de orde. Om dit te laten gebeuren, zou de vernietiging van de arbeidersklasse en de machtsovername door bonapartistische militaire dictaturen in ten minste enkele van de belangrijkste imperialistische landen noodzakelijk zijn. Dit staat in dit stadium nog niet op de agenda.

Zoals we echter hebben gezien, zullen schurkenstaten en conflicten tussen de kapitalistische mogendheden leiden tot grote conflicten en oorlogen in het nieuwe tijdperk van inter-imperialistische en nationale conflicten dat nu bestaat. De militaire manoeuvres die het Chinese regime ondernam nadat Trump in maart zijn aanval op Iran had ingezet, waren bedoeld als waarschuwing. Mocht China tot de conclusie komen dat het in het nauw wordt gedreven, dan zou het kunnen ingrijpen om zijn strategische belangen te beschermen.

Een socialistisch alternatief voor imperialistische en kapitalistische oorlog

De verschrikkingen die zich wereldwijd ontvouwen, zijn onoplosbaar zolang het kapitalisme en het imperialisme bestaan. De oplossing ligt in handen van de arbeidersklasse, door een einde te maken aan het kapitalisme als maatschappelijk systeem. De massa’s in het Midden-Oosten en internationaal kunnen geen vertrouwen hebben in het imperialisme of in de reactionaire kapitalistische, feodale regimes in de regio. Er moeten lessen worden getrokken uit de ervaringen van 2011, toen dictaturen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika door de massa’s werden omvergeworpen, maar uiteindelijk werden vervangen door nieuwe dictaturen. De arbeidersklasse moet via haar organisaties, die waar nodig nieuw leven moeten worden ingeblazen en opnieuw worden opgebouwd, de strijd aangaan om zich te verzetten tegen alle kapitalistische en imperialistische oorlogen en kapitalistische politici.

Wij roepen op tot:

Er zijn massale protesten nodig tegen kapitalistische en imperialistische oorlogen en interventies. Vakbonden en arbeidersorganisaties moeten protesten organiseren uit solidariteit met de massa’s in het Midden-Oosten en uit verzet tegen oorlog.
Vakbonden moeten stakingen en andere acties voorbereiden.
De bombardementen moeten stoppen en er moet een einde komen aan het bloedbad in de regio. Beëindig de oorlog! Geen oorlog om olie!
Alle imperialistische troepen moeten het Midden-Oosten verlaten. Bouw een onafhankelijke massabeweging van de arbeiders en armen in Iran op en strijd voor een regering van de arbeiders en armen die de democratische rechten verdedigt en breekt met het kapitalisme. Weg met de moordzuchtige regering van Netanyahu. Geen vertrouwen in het imperialisme of in de reactionaire regimes in de regio.
Bouw een verenigde strijd op om een vrijwillige democratische socialistische confederatie van het Midden-Oosten op te richten die de democratische en nationale rechten van alle volkeren van het Midden-Oosten verdedigt. Voor de eenheid van de werkende bevolking van het Midden-Oosten en internationaal in een strijd tegen onze gemeenschappelijke vijanden – kapitalisme en imperialisme.

Socialisme in plaats van kapitalistische en imperialistische barbarij!